Strona główna » Jak pracować z uczniami klas VII i VIII [Artykuł otwarty]
A A A
Drukuj

Jak pracować z uczniami klas VII i VIII [Artykuł otwarty]

23.11.17

Od bieżącego roku szkolnego nauczyciele w szkołach podstawowych będą pracować z uczniami starszymi, na razie w klasach VII, od września 2018 r. - w VIII. W jednych placówkach będą to uczniowie znani, kontynuujący naukę, w innych - nowi. Ponieważ rozwój w okresie dojrzewania jest bardzo intensywny i trudny pod względem wychowawczym, Bożena Janiszewska, która jest psychologiem, wykładowcą w WSP przy ZNP i pracownikiem poradni psychologicznych wskazuje najważniejsze jego aspekty. Artykuł udostępniamy naszym czytelnikom w całości, ponieważ z omawianymi zmianami, które zachodzą w wyglądzie, umysłowości i psychice nastolatka mają kontakt nie tylko nauczyciele, ale też rodzice - i to zdecydowanie częściej. Poznajcie Państwo podpowiedzi - co robić, by uniknąć wielkich konfliktów wychowawczych i małych wojen domowych.

articleImage: Jak pracować z uczniami klas VII i VIII [Artykuł otwarty] Okładka czasopisma wydawanego przez Wolters Kluwer Polska

Przebieg okresu dorastania jest niezwykle dynamiczny i charakteryzuje się ogromnym rozchwianiem równowagi rozwojowej - każda funkcja rozwojowa ma inne tempo i inny czas trwania. Brak harmonii w rozwoju stwarza wiele trudności zarówno uczniom, jak i wychowawcom. Stąd biorą się mniejsze lub większe problemy wychowawcze oraz konflikty rozwojowe uświadamiane sobie przez dorastającą młodzież.

Okres dorastania

Z powodu dużych różnic indywidualnych trudno jest określić, kiedy okres dorastania się zaczyna, a kiedy kończy. U dziewcząt przypada zwykle od 1,5 roku do 2 lat wcześniej niż u chłopców, i to we wszystkich sferach rozwoju.
Czas i intensywność zmian okresu dorastania są uwarunkowane wieloma czynnikami. Jedne z nich są natury biologicznej (informacje genetyczne i działanie układu hormonalnego), inne środowiskowej (oddziaływanie środowisk naturalnych - rodziny i grupy rówieśniczej, a także przedszkola, szkoły, środków masowego przekazu itp., oraz jego spójność).
Koniecznością staje się więc przygotowanie dzieci do czekających ich zmian. Dlatego już w klasach IV i V na lekcjach przyrody oraz godzinach wychowawczych warto mówić o "brzydkich kaczątkach" i wyrastających z nich łabędziach, o kolejności zmian i o tym, jak sobie z nimi radzić (pomocna może być klasowa skrzynka anonimowych pytań, by nauczyciel wiedział, jakie wątpliwości dręczą jego podopiecznych).
Co warto uwzględnić w pracy z siódmo- i ósmoklasistami?

1. Dojrzewanie fizyczne - charakteryzuje się nierównomiernym przyrostem wzrostu i dysproporcjami w budowie ciała (duże stopy, cienkie i długie kończyny itp.); przy bardzo szybkim wzroście obserwuje się (zwłaszcza u chłopców) m.in.: silne bóle wzrostowe, brak akceptacji własnej osoby, niechęć do ćwiczenia na zajęciach wychowania fizycznego, maskowanie ubiorem wyglądu, naśladowanie idoli; pojawiają się dalsze zmiany: rosnące piersi, zarost na twarzy, mutacja, nadmierna potliwość; ponadto poczucie osłabienia, skłonność do omdleń (najwolniej do zmiany wzrostu i wagi organizmu dopasowuje się serce) itp. prowadzą u dzieci do pewnej dezorganizacji zachowań.

Pamiętajmy:
- nie krytykujmy "dziwnego" wyglądu ucznia i jego niezgrabności,
- pozwólmy mu czasem położyć się na ławce,
- pozwólmy ćwiczyć w dresie, a nie kostiumie gimnastycznym,
- rzadziej odpytujmy chłopców, którzy przechodzą w tym okresie mutację,
- okazujmy zrozumienie, ale reagujmy na niewłaściwe zachowania i zaczepki,
- pamiętajmy o wzmożonej pobudliwości płciowej i zainteresowaniach w tym zakresie.

2. Dojrzewanie umysłowe - od około 12. roku życia w związku z dojrzewaniem układu nerwowego zaczyna powoli dominować myślenie pojęciowe, obserwuje się rozwój zainteresowań, samodzielności myślenia, szukanie odpowiedzi na ważne dla dzieci pytania; przekonanie o własnej racji przy braku wiedzy oraz społecznych doświadczeń prowadzi do ujmowania świata w kategoriach czarno-białych i w efekcie do denerwującej nas, dorosłych, kłótliwości i nadmiernego krytycyzmu.

Pamiętajmy:
- komentowanie naszych wypowiedzi na lekcjach czy nawet "pyskowanie" to pewna obrona dziecięcych jeszcze przekonań i poglądów, walka o swoje racje, a nie chęć obrażenia nas,
- nie karzmy, nie wpisujmy uwag i nie obniżajmy ocen z zachowania, tylko skupmy nasz wzrok na uczniu przez nieco dłuższą chwilę i powiedzmy: Przemyśl to sobie. Wiesz, ja też kiedyś taki byłem i odejdźmy, a po kilku dniach porozmawiajmy w klasie o kontaktach międzyludzkich,
- często zmiany jakości myślenia nie przekładają się na poważniejsze traktowanie nauki i rozumienie skomplikowanego świata, ale pomóc tu mogą odpowiednio dobrane lektury, filmy, idole itp.

3. Dojrzewanie emocjonalne - początkowo zmiany hormonalne przekładają się także na duże rozchwianie emocjonalne: pojawia się euforia, a chwilę później chandra, nastolatka dopada depresja, poczucie niższości, lęk przed światem; może to skłaniać do szukania pomocy lub ucieczki przed życiem, a w efekcie zażywania narkotyków czy dopalaczy, a także anoreksji, bulimii, prób samobójczych itp.; nadmierna wrażliwość emocjonalna i drażliwość (szczególnie u dziewcząt) oraz wybuchowość znacząco utrudniają kontakty rodzinne i szkolne na linii dorośli - młodzież.

Pamiętajmy:
- uwagi typu: Lepiej myśl o geometrii niż o chłopakach bardzo bolą - wielu uczniów mających niskie poczucie własnej wartości i niezbyt dobre kontakty rodzinne marzy o prawdziwej miłości; jest to dla nich w tym okresie istotne, bo wiąże się z zaspokajaniem najważniejszych potrzeb psychicznych człowieka.

4. Dojrzewanie społeczne - trwa najdłużej z racji wielu lat nauki, zależności materialnej od dorosłych, wspólnego z nimi mieszkania itp.; przyswojenie norm społecznych, systemu wartości, uczenie się ról społecznych i sposobów ich pełnienia wymaga doświadczeń, których nastolatkom jeszcze brakuje; uczniowie w klasach VII-VIII, a nawet w początkowych klasach szkół ponadpodstawowych są konformistami - grupą odniesienia są dla nich rówieśnicy, ich normy, zwyczaje, moda, zainteresowania; to potężna szkoła społecznego uczenia się, bo tylko od jednostki zależy, czy grupa ją akceptuje, czy nie, w kontaktach społecznych zatem "równa się" do grupy.

Pamiętajmy:
- popołudniowe życie szkoły - harcerstwo, koła zainteresowań, modelarstwo, majsterkowanie, zajęcia komputerowe, sekcje sportowe, kluby teatralne, taneczne, wolontariat, grupy dyskusyjne - to życie społeczne, współpraca, pełnienie ról społecznych, przyjaźnie,
- w dojrzewaniu społecznym uczniów dużą rolę odgrywają również nauczyciele pasjonaci.
Jak już wspominałam na wstępie, podstawową trudnością okresu dorastania jest brak harmonii w rozwoju - problemy fizyczne dojrzałego człowieka ma rozwiązywać osoba o mentalności 15-, 16-latka, emocjonalności 13-latka i doświadczeniu społecznym dziecka. Subiektywne radzenie sobie z obiektywnymi trudnościami okresu dorastania u młodzieży zależne jest od celów, metod i sposobu wychowania, w tym kształtowania systemu wartości.

Przejdź do strony artykułu: « »
Jacek Górski 23.11.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Dyrektor Szkoły
Zapisz się na newsletter
Serwis Pomocy
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE